เปิดเบื้องหลัง “คุณอธิป เมฆสถิตย์” กับโครงการเส้นทางศึกษาธรรมชาติยอดดอยปุย

เมื่อการสร้างทางเดินในป่า เริ่มจากความตั้งใจให้เป็นแหล่งเรียนรู้ระบบนิเวศป่าต้นน้ำ

การเดินป่าในวันนี้ ไม่ได้เป็นเพียงกิจกรรมพักผ่อนหรือการท่องเที่ยวเชิงธรรมชาติเท่านั้น หากแต่เป็นการเรียนรู้ความสัมพันธ์ระหว่างมนุษย์กับระบบนิเวศ และตั้งคำถามสำคัญว่า เราจะเข้าไปใกล้ธรรมชาติได้แค่ไหน โดยไม่ทำให้ธรรมชาติต้องถอยออกไป เส้นทางศึกษาธรรมชาติยอดดอยปุย คือหนึ่งในพื้นที่ที่สะท้อนคำถามนี้ได้ชัดเจน และเบื้องหลังของเส้นทางดังกล่าว คือการทำงานร่วมกันของหลายภาคส่วน ภายใต้แนวคิดเดียวกันคือ “การอยู่ร่วมกับธรรมชาติอย่างเคารพ”

แนวคิดของอธิป เมฆสถิตย์ กับการมองธรรมชาติเป็นต้นทางของทุกอย่าง

จากบทสนทนากับ คุณอธิป เมฆสถิตย์ ผู้ดูแลงานด้านความยั่งยืนของ EGCO Group โดยมูลนิธิไทยรักษ์ป่า ทำให้เราเห็นภาพของการทำงานที่ไม่ได้เริ่มจากการออกแบบโครงสร้าง แต่เริ่มจากการทำความเข้าใจธรรมชาติในฐานะ “ต้นทางของทุกอย่าง” “ธรรมชาติคือจุดเริ่มต้นของพลังงานและทรัพยากรทั้งหมด ถ้าต้นทางดี ปลายทางของชีวิตเราก็จะดีตามไปด้วย”

บทบาทของ EGCO Group และมูลนิธิไทยรักษ์ป่า

สำหรับคุณ อธิป ธรรมชาติไม่ใช่ฉากหลังของการพัฒนา แต่คือรากฐานของระบบชีวิต แนวคิดนี้เองที่ทำให้ EGCO Group ให้ความสำคัญกับการดูแลป่าต้นน้ำอย่างจริงจัง และก่อตั้งมูลนิธิไทยรักษ์ป่า เพื่อทำงานด้านการอนุรักษ์ ฟื้นฟู และสร้างความเข้าใจเรื่องระบบนิเวศในพื้นที่สำคัญของประเทศ ทั้งในเชียงใหม่ ชัยภูมิ และนครศรีธรรมราช ซึ่งล้วนเป็นพื้นที่ที่เชื่อมโยงกับแหล่งต้นน้ำและการใช้พลังงานในชีวิตประจำวันของผู้คน

ดอยปุย ป่าหลังบ้านของเมืองที่คนเข้าถึงได้

ดอยปุยเป็นหนึ่งในพื้นที่ป่าต้นน้ำที่อยู่ใกล้ตัวเมืองเชียงใหม่มากที่สุด ในขณะเดียวกันก็เป็นพื้นที่ที่มีผู้คนเข้ามาใช้งานอย่างต่อเนื่อง ทั้งนักท่องเที่ยว นักเดินป่า และชุมชนโดยรอบ การพัฒนาเส้นทางศึกษาธรรมชาติในพื้นที่นี้จึงไม่ใช่การ “เปิดพื้นที่ใหม่” แต่คือการจัดการการใช้งานให้เหมาะสมและปลอดภัยมากขึ้น

“เส้นทางนี้ไม่ได้ทำขึ้นมาเพื่อพาคนเข้าไปให้ลึกที่สุด แต่เพื่อให้คนเข้าไปได้อย่างพอดี” การจัดการพื้นที่ให้คนเข้าถึงธรรมชาติอย่างพอดี

คุณ อธิป อธิบายว่า เป้าหมายของโครงการไม่ใช่การเพิ่มจำนวนนักท่องเที่ยว แต่คือการทำให้การเข้าถึงธรรมชาติเป็นไปอย่างมีกรอบ ลดผลกระทบต่อพื้นที่ และช่วยให้ผู้คนได้เรียนรู้ธรรมชาติอย่างเข้าใจมากขึ้น

เส้นทางที่ออกแบบให้รบกวนป่าน้อยที่สุด

หลังจากคัดเลือกพื้นที่แล้ว กระบวนการออกแบบเส้นทางเริ่มต้นขึ้น โดยทำงานร่วมกับอาจารย์จุลพร นันทพานิช ผู้เชี่ยวชาญด้านการออกแบบเส้นทางธรรมชาติ แนวคิดหลักคือการลดการตัดต้นไม้ ลดการรบกวนหน้าดิน และยกโครงสร้างทางเดินออกจากพื้นดินให้มากที่สุด

“เราไม่ได้ออกแบบเส้นทางให้สวยที่สุด แต่พยายามออกแบบให้มันรบกวนธรรมชาติน้อยที่สุด” การวางผังที่สอดคล้องกับระบบนิเวศ

การวางผังเส้นทาง การกำหนดจุดพัก จุดชมวิว และระยะทาง ล้วนผ่านการศึกษาทางนิเวศและการทำงานร่วมกับเจ้าหน้าที่อุทยาน เพื่อให้เส้นทางยังคงกลมกลืนกับภูมิประเทศเดิม และไม่ฝืนธรรมชาติ

เมื่อวัสดุกลายเป็นโจทย์สำคัญของพื้นที่ดอยสูง

ข้อจำกัดของไม้ธรรมชาติในสภาพอากาศจริง

หนึ่งในความท้าทายสำคัญของโครงการ คือการเลือกวัสดุ เส้นทางดอยปุยอยู่ในพื้นที่ดอยสูงที่มีสภาพอากาศแปรปรวน มีทั้งความร้อน ความหนาว ฝน และความชื้นตลอดปี จากประสบการณ์ที่ผ่านมา ไม้ธรรมชาติทั่วไปมักเสื่อมสภาพเร็ว บิด แตก และมีอายุการใช้งานค่อนข้างสั้น “เราเคยใช้ไม้จริงมาก่อน และเห็นข้อจำกัดของมันค่อนข้างชัด”

ไม้ไผ่แปรรูปกับทางเลือกที่ยั่งยืน

จากโจทย์นี้ ทีมงานจึงมองหาวัสดุที่ยังให้ความรู้สึกเป็นไม้จริง แต่ควบคุมคุณภาพได้ดีขึ้น และเหมาะกับการใช้งานภายนอกในระยะยาว ไม้พื้น VERDI ซึ่งพัฒนาจากไม้ไผ่แปรรูปเชิงวิศวกรรม จึงถูกนำมาพิจารณาในฐานะวัสดุทางเลือก ที่ตอบโจทย์ทั้งด้านความแข็งแรง ความสม่ำเสมอของแผ่นไม้ และแนวคิดด้านความยั่งยืนตั้งแต่กระบวนการปลูก “สิ่งที่รู้สึกได้ตั้งแต่แรกคือความแน่นของเนื้อไม้ และความสม่ำเสมอที่ทำให้คุมงานได้ง่ายขึ้น

ประสบการณ์หลังการติดตั้งจริง

หลังการติดตั้ง สิ่งที่ทีมงานสังเกตได้ชัดคือความแข็งแรงของไม้ รองรับการเดิน และการใช้งานที่มั่นคง รวมไปถึงการรองรับน้ำหนักที่ดีตลอดแนวเส้นทาง แม้จะอยู่ในพื้นที่ที่มีความชื้นสูงและสภาพอากาศเปลี่ยนแปลงตลอดเวลา

“เมื่อก้าวเดินแล้วรู้สึกมั่นคง รู้สึกแน่น และให้ความมั่นใจในการใช้งานจริง” สำหรับคุณเก็ท วัสดุที่ดีในพื้นที่ธรรมชาติ ไม่จำเป็นต้องโดดเด่นที่สุด แต่ต้องทำหน้าที่ของมันได้อย่างสม่ำเสมอ และปล่อยให้ธรรมชาติเป็นตัวเอกของพื้นที่

เส้นทางที่อยากชวนให้มาเดินด้วยตัวเอง

เส้นทางศึกษาธรรมชาติยอดดอยปุย ไม่ได้เป็นเพียงทางเดินในป่า แต่เป็นพื้นที่เรียนรู้ที่เชื่อมโยงคน เมือง และธรรมชาติเข้าด้วยกันอย่างพอดี
“บางอย่างในป่า ไม่ได้อธิบายได้ด้วยป้ายข้อมูล แต่ต้องใช้เวลาเดินไปกับมัน”

ท้ายที่สุด คุณ อธิป อยากชวนให้ทุกคนลองมา เยี่ยมชม และสัมผัสกับเส้นทางนี้ด้วยตัวเอง ใช้เวลาอยู่กับธรรมชาติในจังหวะที่ช้าลง ตั้งใจมากขึ้น และเปิดโอกาสให้ป่าเล่าเรื่องของมันในแบบที่เป็นจริงที่สุด

หากคุณกำลังมองหาวัสดุก่อสร้างที่เป็นธรรมชาติและตอบโจทย์การใช้งานในระยะยาว คลิก เพื่อดูรายละเอียดเพิ่มเติม